Alla i greu gwefan Gymraeg gydag AI? Gallwch, a dyma beth i’w wirio

Gall AI ysgrifennu Cymraeg. Yn natganiad polisi rheoleiddiol Comisiynydd y Gymraeg ar AI a’r Gymraeg, mae’r Comisiynydd yn dweud bod llawer o systemau AI modern, gan gynnwys modelau iaith mawr, eisoes yn gallu prosesu’r Gymraeg i safon uchel. Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru bartneriaeth ddata gydag OpenAI ym mis Mehefin 2024 i wella sut mae technolegau AI yn gweithio yn Gymraeg, ac mae Microsoft wedi cyhoeddi cefnogaeth i’r Gymraeg yn Copilot.

Mae’r un datganiad yn rhybuddio am rywbeth sy’n bwysig i unrhyw un sy’n adeiladu gwefan: nid yw’r gallu hwnnw wedi ei droi ymlaen bob amser. Weithiau gall model ateb yn gywir yn Gymraeg tra bo’r cynnyrch sydd wedi ei adeiladu arno yn cyfyngu ar y Gymraeg, yn fwriadol neu’n ddiofyn. Enghraifft y Comisiynydd yw sgwrsfot ar blatfform poblogaidd sy’n ateb yn Gymraeg i ddechrau ac wedyn yn dweud nad yw’n cefnogi’r iaith.

Disgwyliwch yr un patrwm wrth adeiladu gwefan gydag AI. Mae’r testun y gofynnoch amdano yn dod allan yn Gymraeg, am mai dyna a ofynnoch. Mae’r testun na ofynnoch amdano, y label ar fotwm, y neges pan fydd ffurflen wedi ei llenwi’n anghywir, yr e-bost sy’n cadarnhau archeb, enw’r mis, yn dod o rywle arall: yr offeryn, thema, neu wasanaeth sydd wedi ei gysylltu â’r wefan, a gall y testun hwnnw fodoli yn Saesneg yn unig.

Felly’r ateb yw gallwch, ar ddau amod: bod person rhugl yn darllen y Gymraeg cyn ei chyhoeddi, a bod rhywun yn gwirio pob rhan o’r wefan y mae ymwelydd yn ei gweld, nid dim ond y tudalennau a ysgrifennoch chi.

Gofyn i sgwrsfot am y cod. Bydd ChatGPT, Claude neu Gemini yn ysgrifennu gwefan ddwyieithog fel cod os gofynnwch chi, a gall y Gymraeg yn ei thudalennau fod yn dda. Mae pob gair ar y wefan wedyn yn byw yn y ffeiliau, felly dim ond os gofynnodd rhywun am neges wall Gymraeg y bydd un yn bodoli. Chi hefyd sy’n gyfrifol am y lletya, y golygu a’r trwsio, ac mae ein canllaw i wefannau a adeiladwyd gan AI yn trafod hynny’n llawn.

Defnyddio adeiladwr gwefannau AI. Mae AI yr adeiladwr yn drafftio’r tudalennau a’i olygydd yn eu cadw, sy’n gwneud newidiadau diweddarach yn haws. Y cwestiwn yw pa mor bell mae ei Gymraeg yn cyrraedd. Oes modd gosod y ddewislen, y botymau a negeseuon y ffurflen yn Gymraeg? Ydy’r e-bost cadarnhau yn mynd allan yn Gymraeg at rywun a lenwodd y ffurflen Gymraeg? Oes gan bob iaith ei chyfeiriad ei hun? Gofynnwch am gael ei weld yn gweithio yn Gymraeg yn hytrach nag am addewid, a darllenwch dudalennau cymorth yr adeiladwr ei hun am yr ieithoedd y mae’n eu cefnogi.

WordPress gydag ategyn cyfieithu, neu asiantaeth. Gall WordPress gydag ategyn cyfieithu redeg dwy iaith, a gall AI ddrafftio’r Gymraeg rydych chi’n ei gludo i mewn. Mae’r ategyn yn gofalu am y tudalennau; gall y ffurflenni, y siop a’r e-byst ddod o ategion eraill, pob un â’i osodiadau cyfieithu ei hun, ac mae angen gwirio pob un ar wahân. Bydd asiantaeth dda gyda siaradwyr Cymraeg yn ysgrifennu neu’n gwirio’r Gymraeg ac yn profi’r daith gyfan yn y ddwy iaith: gofynnwch pwy sy’n darllen y Gymraeg, ac a ydyn nhw’n profi’r ffurflenni a’r e-byst yn Gymraeg hefyd. Does dim o’i le os yw AI yn rhan o’u ffordd o weithio, cyn belled â bod person yn cymeradwyo’r Gymraeg.

Mae Safle, sy’n cyhoeddi’r canllaw hwn ac sydd mewn cyfnod peilot, yn ddewis arall. Mae’n adeiladu gwefannau dwyieithog gyda’r Gymraeg a’r Saesneg yn ieithoedd cyntaf: mae gan bob iaith ei chyfeiriad ei hun, mae’r llywio, y ffurflenni, y negeseuon gwall a’r e-byst yn dilyn yr iaith a ddewisodd yr ymwelydd, a does dim tudalen Gymraeg yn mynd yn fyw nes bod person wedi ei chymeradwyo. Lle nad oes gan ddarparwr y mae’n dibynnu arno Gymraeg, mae’n dweud hynny.

Gall Cymraeg a ysgrifennwyd gan AI ddarllen yn llyfn a bod yn anghywir yr un pryd. Y gwallau sy’n bwysig yw’r rhai na all siaradwr Saesneg eu gweld ac y mae siaradwr Cymraeg yn eu gweld ar unwaith.

Treigladau. Mae’r Gymraeg yn newid dechrau gair ar ôl rhai geiriau: mae “busnes” yn troi’n “fy musnes” ar ôl “fy”, ac yn “ei fusnes” wrth sôn am fusnes dyn. Mae treiglad coll, neu un yn y lle anghywir, yn neidio allan at ddarllenydd Cymraeg, a dyna un o’r pethau cyntaf y bydd person rhugl yn chwilio amdanyn nhw.

Cywair. Mae dwy ffordd o gyfarch rhywun yn Gymraeg: “chi”, sy’n gwrtais neu’n lluosog, a’r ffurf gyfeillgar a ddefnyddir gyda ffrindiau a theulu. Dewiswch un, dywedwch wrth yr offeryn pa un, a gwiriwch ei fod wedi cadw ati ar bob tudalen, gan gynnwys y botymau, lle gall gorchymyn byr lithro i’r ffurf arall.

Enwau lleoedd a thermau. Gall yr offeryn greu ffurf Gymraeg ar dref nad oes ganddi un, neu gyfieithu enw a ddylai aros fel y mae; y rhestr swyddogol yw’r lle i wirio, fel mae ein canllaw i enwau lleoedd Cymraeg yn esbonio. Mae angen yr un gofal ar eiriau crefft a geiriau cyfreithiol: y term Cymraeg sefydledig, nid gair wedi ei lunio o’r Saesneg. Gall cyfieithydd neu eiriadur da ddweud wrthych pa derm sy’n arferol.

Rhywun rhugl na wnaeth ei hysgrifennu. Mae datganiad y Comisiynydd, a ysgrifennwyd ar gyfer sefydliadau sy’n gorfod cydymffurfio â safonau’r Gymraeg, yn awgrymu adolygiadau gan siaradwyr Cymraeg cymwys, ac yn rhoi cyfieithu awtomatig heb adolygiad dynol fel enghraifft o ddefnydd amhriodol o AI. Mae’r safonau’n berthnasol i sefydliadau a enwir mewn rheoliadau, ac mae dros 130 ohonyn nhw’n eu gweithredu erbyn hyn. Os nad yw eich busnes chi yn un ohonyn nhw, nid eich dyletswydd chi yw’r safonau, ond mae’r cyngor yr un mor gall i bawb.

I fusnes bach, gwasanaeth Helo Blod Llywodraeth Cymru yw’r lle amlwg i ddechrau. Mae’n gwirio Cymraeg rydych chi wedi ei hysgrifennu, hyd at 1,000 o eiriau’r flwyddyn am ddim, ac yn cyfieithu hyd at 500 o eiriau’r mis i’r Gymraeg am ddim, gan anfon y gwaith yn ôl o fewn pedwar diwrnod gwaith. Ni all wirio deunydd y mae’n rhaid ei gyhoeddi yn Gymraeg er mwyn cydymffurfio â’r safonau, a dim ond ceisiadau ar gyfer eich sefydliad eich hun y mae’n eu derbyn, nid gwaith y cawsoch eich cyflogi i’w wneud i rywun arall.

Gall gwefan gyfan fod yn hwy na hynny, felly defnyddiwch y lwfans lle mae camgymeriad yn costio fwyaf: y dudalen hafan, y ffurflen gyswllt a’i negeseuon, a’r e-byst y mae’r wefan yn eu hanfon. Am fwy, mae Helo Blod yn cyfeirio at Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, cymdeithas y cyfieithwyr a’r cyfieithwyr ar y pryd, lle gallwch ddod o hyd i gyfieithydd i wirio’r gweddill.

Pwy bynnag sy’n ei gwirio, rhowch y Saesneg iddyn nhw hefyd, a gofynnwch iddyn nhw ddarllen am yr ystyr, nid am y sillafu’n unig: a yw’r Gymraeg yn dweud yr hyn y mae’r Saesneg yn ei olygu, ac a yw’n swnio fel rhywbeth y byddai cwsmer Cymraeg yn ei ddweud. Mae datganiad y Comisiynydd yn gofyn am yr un peth mewn geiriau eraill: adolygu am gywirdeb, a hefyd am gyd-destun diwylliannol siaradwyr Cymraeg.

Ewch drwy’r rhestr hon gyda’r wefan ar agor yn Gymraeg, ar ffôn, fel y byddai cwsmer yn ei gweld. Llenwch bob ffurflen yn anghywir yn fwriadol, yna’n gywir, a darllenwch bob neges ac e-bost sy’n dod yn ôl.

Mae dau o’r gwiriadau yn y cod. Mae W3C, y corff sy’n ysgrifennu safonau’r we, yn dweud y dylid datgan iaith tudalen gyda phriodoledd lang ar ei helfen html: lang="cy" ar dudalen Gymraeg. Mae syntheseiddwyr lleferydd, gwirwyr sillafu ac offer cyfieithu yn defnyddio’r wybodaeth honno, a dyna sut mae darllenydd sgrin yn gwybod pryd i newid i’r Gymraeg.

Mae Google yn dweud rhywbeth gwahanol amdano’i hun: mae’n penderfynu iaith tudalen o’r cynnwys gweladwy, nid o lang, ac yn argymell un iaith ar gyfer cynnwys a llywio pob tudalen. Felly mae tudalen Gymraeg gyda dewislenni a botymau Saesneg yn ei gwneud hi’n anoddach i Google, yn ogystal ag i’r darllenydd, wybod ym mha iaith y mae hi. Mae Google hefyd yn argymell cyfeiriad ar wahân i bob iaith, a dolenni hreflang lle mae pob fersiwn yn enwi’r llall, y ddwy ffordd; mae ein canllaw i welededd AI gwefannau Cymraeg yn esbonio’r rheini.

Mae’r asesiad am ddim ar y wefan hon yn gwirio datganiad iaith tudalen ac a yw ei fersiwn arall wedi ei henwi, ar gyfer unrhyw gyfeiriad, yn y naill iaith neu’r llall.